Stalklimaat blijft lastige materie, maar 24/7 sensormetingen door Slimme Stal leggen het klimaat steeds meer bloot en tonen nog onbekende invloeden.

Het stalklimaat blijkt nog altijd moeilijker te vatten dan veel andere processen op het varkensbedrijf. Door metingen op inmiddels ruim 300 varkensbedrijven in Nederland, België, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten krijgen gebruikers van Slimme Stal van Connecting Agri&Food steeds meer inzicht in het klimaat en welke invloeden het stalklimaat heeft op onder andere diergezondheid.

Systeem marktrijp

De meerderheid van de bedrijven waar sensoren van Slimme Stal hangen, is Nederlands. Na een kleine drie jaar en diverse projecten is het systeem volgens productmanager Slimme Stal Harm van der Zanden nu marktrijp. “Varkenshouders kunnen er goed zelf mee aan de slag. Met real time klimaatmetingen kun je door middel van data direct sturen op het stalklimaat. Op korte termijn zet je dit in om te optimaliseren en daar blijkt nog veel mogelijk.”

Een van de dingen die via de gebruikers van Slimme Stal naar boven kwam, is dat het CO2-gehalte in de stallucht meer kan schommelen dan gedacht. Schommelingen hingen met name samen met het niveau van ventileren, daarnaast met activiteiten in de stal waardoor varkens veel actiever zijn, zoals voertijd of het laden van slachtrijpe varkens in andere afdelingen. “Opvallend is dat het ammoniakgehalte in een afdeling niet altijd direct gekoppeld is aan het CO2-gehalte, terwijl je dat wellicht wel zou verwachten. Dat maakt het sturen op CO2 en ammoniak er niet gemakkelijker op”, legt specialist innovatieve stallen en data-analyse Angela van der Sanden uit.

Klimaatcomputer nauwkeuriger sturen

Uit de sensordata van deelnemende bedrijven komt regelmatig naar boven dat de ingestelde ventilatiecurves verder kunnen worden geoptimaliseerd. In die gevallen loopt het ventilatiesysteem net achter de feiten aan en reageert te laat of juist abrupter op temperatuurveranderingen buiten de stal. De temperatuur is volgens Van der Sanden op de meeste bedrijven de basis waarop geventileerd wordt, maar andere parameters zijn waarschijnlijk net zo belangrijk. Uit de sensordata blijkt dat er duidelijke dagpatronen in onder andere temperatuur en CO2 zitten. Die patronen zijn echter niet voelbaar wanneer een afdeling een paar keer per dag binnen gelopen wordt, een hogere temperatuur wordt vaak wel gevoeld, maar veranderingen in de luchtkwaliteit zijn subtieler. Door dergelijke dagpatronen te gebruiken om het klimaat nauwkeuriger te sturen, kan de invloed op het dierwelzijn verbeteren.

Terugkomers door temperatuurschommelingen

Opvallende bevinding uit de data van twee zeugenhouderijen is dat het stalklimaat ook een rol speelt in terugkomers. Zeugen blijken op drie momenten in de cyclus gevoeliger te zijn voor een minder fris en minder stabiel stalklimaat. Dat is rond inseminatie, tussen dag 9 en 17 en tussen dag 21 en 31 van de dracht. Het meest duidelijk is dat schommelingen in de temperatuur in deze periodes inspelen op fysiologische processen zoals weefselvorming en hormoonwisselingen tijdens de vroege dracht.

Naast temperatuur speelt ook de luchtvochtigheid een rol, al is volgens Van der Sanden deze invloed minder duidelijk dan die van temperatuur. Naast schommelingen in temperatuur en luchtvochtigheid hangen de effecten samen met de seizoenen. Dit effect wordt vaker gezien, bijvoorbeeld najaarsverwerpers, dit blijkt bij de data-analyse in dit project ook uit het feit dat beide deelnemende bedrijven in de winter minder terugkomers hebben.

Watergebruik voorspelt werpmoment

Naast de klimaatanalyses is onderzoek gedaan naar real time waterverbruik. De wateropname van varkens kan een indicatie zijn voor ziektes, vaak wordt er minder gedronken voordat dieren zichtbaar ziek worden. Naast ziekte-indicatie lijkt wateropname ook te linken aan het werpmoment van kraamzeugen. Uit metingen blijkt dat zeugen normaal ’s nachts niet drinken. Dat verandert vlak voor het werpen, dan drinken ze juist wel ’s nachts. De uitdaging is nu om hier een praktisch gegeven van te maken waar een varkenshouder nog meer mee kan sturen. Op basis van de dekdatum is de werpdatum al vrij nauwkeurig te bepalen, drinkgedrag zorgt voor een preciezere tijdsbepaling.

Lees ook Slimme Stal legt hiaten stalklimaat bloot (2)

Het volledige artikel ‘Slimme Stal legt hiaten stalklimaat bloot’ is eerder verschenen in Boerderij, nr. 35 (26 mei 2021).

Delen

Wil je meer weten?

Neem dan contact op met Angela van der Sanden via 06 53 38 53 23 of a.vandersanden@connectingagriandfood.nl

Angela van der Sanden
Angela van der SandenSpecialist innovatieve stallen en data-analyse

Wilt u meer weten over Slimme Stal?

Neem dan contact op met Harm van der Zanden via 06 16 04 84 75 of h.vanderzanden@connectingagriandfood.nl

Harm van der Zanden
Harm van der ZandenProductmanager Slimme Stal