In de maatschappij zijn er regelmatig discussies over de kwaliteit van onze buitenlucht. Inwoners willen graag weten hoe het in hun omgeving is gesteld met de luchtkwaliteit. Daarbij speelt de zorg om de gezondheid vaak een grote rol. De gemeente moet bij de beoordeling van vergunningsaanvragen gebruik maken van wettelijke normen. Om deze toetsing uit te kunnen voeren worden voorgeschreven rekenmodellen gebruikt.

De concentratie van stoffen in de praktijk of de bijdrage van een fijnstofbron wordt echter nooit gemeten. Door dit te gaan meten ontstaat er inzicht in uitstoot en waar deze uitstoot vandaan komt. Connecting Agri & Food heeft deze metingen opgezet bij de gemeente Sint-Anthonis.

Meetnetwerk Sint Anthonis

Omdat deze technieken relatief nieuw zijn, is het belangrijk om te weten wat je precies kunt meten en wat deze meetgegevens zeggen. Om meer inzicht te verkrijgen, is in november 2019 gestart met een meetnetwerk in het gebied Noordkant/Zandkant in Sint Anthonis. Dit betreft een klein gebied waar veel verschillende activiteiten met invloed op de luchtkwaliteit aanwezig zijn. Denk aan verkeer, veehouderij, grondgebruik, wonen, recreatie, gebruik houtkachels, etc. Deze metingen zijn opgezet en worden geïnterpreteerd door Connecting Agri & Food.

Landelijk en lokaal niveau

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) meet de luchtkwaliteit voor de landelijke overheid op verschillende punten in Nederland. Deze meetapparatuur is erg kostbaar en kan daardoor niet op grote schaal ingezet worden. Doordat goedkopere sensortechnologie de afgelopen jaren een grote ontwikkeling heeft doorgemaakt, kan er nu ook op lokale schaal worden gemeten. Op dit moment is deze technologie het beste toe te passen bij het meten van fijnstof. In het meetnet werk is daarom gestart met het meten van fijnstof.

Meerdere meetlocaties

Voor een goed beeld in het hele gebied is het belangrijk om op meerdere plekken gelijktijdig te kunnen meten. De gemeente mocht de sensoren bij een aantal inwoners in de tuin plaatsen. “Door op meer plekken te meten, is het ook beter mogelijk om te zien wat bijvoorbeeld de windrichting en –snelheid voor invloed heeft op de gemeten waarden. Ook kunnen er vele oorzaken zijn die een verklaring kunnen geven voor de meting van lagere of hogere waarden. Naast de eerder genoemde oorzaken kan bijvoorbeeld ook een dieselgenerator vlak bij een sensor invloed hebben. Maar ook een droge akker die geploegd wordt. Het doel is inzicht en kennis te verzamelen en zo samen te kijken of en hoe de luchtkwaliteit voor ons allen verbeterd kan worden”, zegt Monique van der Gaag, projectleider Veehouderij & Gezondheid bij Connecting Agri & Food.

Invloed lokale bronnen

“Inmiddels is uit de resultaten gebleken dat door toepassing van de gekozen sensortechnologie deeltjes tot 2,5 µm goed te meten zijn, maar dat grotere deeltjes minder goed te meten zijn met de gebruikte sensoren. Ook blijkt dat de concentratie fijnstof niet alleen bepaald wordt door lokale bronnen, maar over een groter gebied dezelfde trendlijn laat zien. Dit zou aangeven dat een (groot) deel van het fijnstof afkomstig is van stof dat over een groter gebied trekt. Het is in feite een soort deken, die dunner of dikker kan zijn. De lokale bronnen dragen bij aan de dikte van de deken, maar de impact hiervan is niet altijd direct te meten. Dit blijkt uit het feit dat gemiddeld genomen alle sensoren een vergelijkbaar patroon laten zien. Dat wil zeggen dat alle sensoren in het gebied Noordkant-Zandkant dan tegelijk een hogere of een lagere concentratie fijnstof meten. Het maakt vaak niet uit waar de sensor staat in het meetgebied.”

Fijnstofmeting en wind

In de metingen is gekeken naar windrichting en windsnelheid. Monique: “Het blijkt dat er variatie is in de windrichting over de tijd. De gemeten variatie in de concentraties fijnstof is echter niet direct te relateren aan de windrichting. Als we kijken naar de windsnelheid kan gezegd worden dat er minder fijnstof wordt gemeten als het harder waait.” Dit kan meerdere oorzaken hebben, aldus Monique. “Het fijnstof kan bij hardere wind bijvoorbeeld hoger in de lucht aanwezig zijn en daardoor niet worden gemeten door de sensoren die op neushoogte staan (circa 1,5 meter).”

Delen van informatie

Op 13 oktober is in een online bijeenkomst meer informatie gegeven over de huidige meetresultaten en over de invloed van de luchtkwaliteit op de volksgezondheid. Ook hebben de Burgerwetenschappers gepresenteerd hoe zij meetresultaten verzamelen. De informatiebijeenkomst is in zijn geheel terug te zien via onderstaande video. Een uitwerking van de in de uitzending behandelde vragen en antwoorden is terug te vinden op www.sintanthonis.nl/meetnetwerk.

Lees ook meer op onze projectpagina Geurmetingen en analyse.

Wilt u meer weten?

Neem dan contact op met Monique van der Gaag via 06 13 75 19 97 of m.vandergaag@connectingagriandfood.nl

Monique van der Gaag
Monique van der GaagProjectleider veehouderij en gezondheid