‘Doelsturing is voor mij de ideale oplossing’

Vleeskuikenhouder Eric van Zeeland is groot voorstander van doelsturing. “Het is voor mij de ideale oplossing. Ik produceer niet meer ammoniak dan dat ik mag uitstoten, en dankzij het continu meten kan ik dat ook aantonen!”

Van Zeeland boert in de Peel. Hij heeft 40.000 vleeskuikenplaatsen (Beter Leven 1 ster). De kuikens zitten verdeeld over twee traditionele stallen uit de jaren 80, met elk 8.000 dieren, en twee moderne stallen die beide ruimte bieden voor 12.000 vleeskuikens. De nieuwe stallen zijn uitgerust met het TerraSea-stalsysteem, dat Eric en zijn vader zelf hebben ontwikkeld. “We werken met een warmtepomp die de binnenkomende lucht opwarmt tot 34 graden als de kuikens in de stal uit het ei komen. En in de zomer kunnen we de binnenkomende lucht indien nodig terugkoelen naar 18 graden.”

Het grote voordeel daarvan is dat hij maar een derde van de normale ventilatiecapaciteit nodig heeft. “En dus kunnen we op die stallen ook met een hele compacte luchtwasser toe, ten opzichte van het aantal dieren.” Waar hij voor een traditionele stal een luchtwasser nodig zou hebben met een capaciteit van 225.000 kuub lucht per uur, kan hij nu toe met eentje met een capaciteit van 75.000 kuub. “En ik kan de warmte van de biologische luchtwasser ook weer gebruiken voor het opwarmen van de binnenkomende lucht, dus ook op die manier levert de luchtwasser nog iets op.”

Omdat hij zelf al het idee had dat er minder ammoniak vrijkomt vanuit het TerraSea-stalsysteem, was Van Zeeland graag bereid om mee te doen met het project ‘Continu Meten Noord-Brabant’ van Connecting Agri & Food. Te meer daar zijn biologische luchtwassers 70 procent van de ammoniak uit de lucht zuiveren.

Van Zeeland: “Wij zitten vrij dicht tegen de bebouwde kom aan van Gemert. Eventuele problemen willen we graag oplossen, dus we hadden in 2004 als een van de eerste vleeskuikenbedrijven al luchtwassers. Maar de provincie Brabant eiste destijds, bij het opstarten van het project, dat een luchtwasser 85 procent ammoniak moest reduceren, per 1 juli 2026. Ik wilde graag weten of het klopt dat wij met het TerraSea-systeem sowieso al minder ammoniak produceren, zodat ik toch aan die norm kon voldoen zonder m’n luchtwassers om te bouwen.” Inmiddels is die eis overigens verlaagd naar een capaciteit van 50 procent voor bestaande stallen.

In een van de TerraSea-stallen werden daarom vier sensoren opgehangen: twee voor de wasser en twee achter de wasser. Die meten het gehalte CO2, ammoniak en methaan in de lucht (al is methaan voor vleeskuikens niet echt relevant) en ook de temperatuur en de luchtvochtigheid. Na een jaar meten kan Van Zeeland met vertrouwen zeggen dat de ammoniakproductie rúim onder de norm blijft van wat hij volgens z’n vergunning zou mogen produceren. “Zelfs in de laatste weken van elke ronde, wanneer de ammoniakproductie het grootst is, blijf ik nog makkelijk onder mijn ‘rode lijn’ op het dashboard.”

De installatie en opstartfase van het continu meten is probleemloos verlopen, blikt hij terug. “We hebben eerst alles doorgesproken, waarin Connecting Agri & Food kon aangeven wat ze precies verwachtten. En ze stonden ook open voor suggesties van mijn kant. De samenwerking is heel fijn. Alles kon mooi in de leegstandsweek worden geïnstalleerd; en tot nog toe ben ik nog geen knelpunten tegengekomen.”

Dankzij de continumetingen heeft hij meer inzicht in het proces en kan hij bijsturen indien nodig. “Ik zie nu bijvoorbeeld sneller dat het rendement van de luchtwasser achteruit gaat. Dat kan gebeuren als er een pH-sensor vervuild is.”

De metingen hebben hem ook doen inzien dat de ammoniakproductie pas later op stoom komt als hij in de beginperiode de vloertemperatuur gedurende langere tijd wat hoger houdt. “Ik hou de temperatuur nu langer op 28 graden, in plaats van 26 graden. Dan blijft het strooisel langer droog. Dat scheelt echt wel een week of twee voordat er ammoniak ontstaat. En dat scheelt de luchtwasser ook weer werk.”

Van Zeeland durft intussen blind te vertrouwen op de meetgegevens. “We werken met twee sets sensoren, voor en achter de luchtwasser. Als er dan één sensor bijvoorbeeld heel hoog piekt ten opzichte van de rest, dan weet je dat er een sensor aan vervanging toe is. Als het beeld van beide sensoren voor de luchtwasser netjes correspondeert met dat van de sensoren aan de achterkant, dan weet je dat de data betrouwbaar zijn.” Het enige verbeterpuntje dat hij kan bedenken, is een nog gevoeliger ammoniaksensor. “Omdat de waarden bij mij sowieso al heel laag zijn. Dan kun je nog beter meten in het lage bereik.”
Connecting Agri & Food controleert van afstand regelmatig het dashboard, op eventuele storingen. De vleeskuikenhouder is heel tevreden over de samenwerking en begeleiding. “Ze komen twee keer per jaar langs om de resultaten te bespreken, en ik kan altijd bij ze terecht met eventuele vragen.”
Hij hoopt dat het project uiteindelijk leidt tot een betaalbaar meetsysteem voor doelsturing. “Want voor mij is het de ideale oplossing. Ik heb een maximaal aantal kilo’s ammoniak dat ik in die stal mag produceren, ik kan zelf sturen en ik kan aantonen dat ik daar niet bovenuit kom. Ik kan het zó aan iemand laten zien in de app op m’n telefoon, dat ik aan eisen voldoe. Zo kun je mensen overtuigen.”